Oude dorpskernen van Amstelveen

Amstelveen groeide rond een paar oude dorpen. Hun sporen zie je nog in kerken, dijken en straatnamen.

Bijgewerkt

Tot de oude gemeente Nieuwer-Amstel hoorden het dorp Amstelveen, de dorpen Bovenkerk en Nes aan de Amstel en het deel van Ouderkerk aan de Amstel op de linkeroever van de rivier.1 De gemeente heeft besloten dat het hele grondgebied één woonplaats is: Amstelveen. Ook in Bovenkerk en Nes gebruik je in je adres dus de plaatsnaam Amstelveen.2

Het Oude Dorp

Het Oude Dorp is het oorspronkelijke dorp waaruit de stad groeide. Het ligt ongeveer als een driehoek tussen de A9 in het noorden, De Poel in het zuiden en westen en het Kazernepad in het oosten.3 Het ontstond in de middeleeuwen als boerennederzetting in het veenweidegebied ten westen van de Amstel. Later werd de turfwinning er een belangrijke bron van inkomsten. Het beeldje van de Turftrapster herinnert daaraan.3

Na de annexatie door Amsterdam in 1896 kreeg het dorp een nieuw raadhuis aan de Dorpsstraat. Op 1 mei 1915 opende aan de Stationsstraat station Amstelveen, dat in 1950 sloot voor reizigers. Het stationsgebouw staat er nog.3,2 In de jaren zestig werd Rijksweg 6, de huidige A9, dwars door het dorp aangelegd.3

In het dorp staat de protestantse Dorpskerk uit 1867, met een toren uit 1918.2 Aan de Dorpsstraat zit ook Museum Jan, met moderne en hedendaagse kunst en een collectie glaskunst.2 Via de Amsterdamseweg is het dorp verbonden met Amsterdam, via de Ouderkerkerlaan en de Oranjebaan met Ouderkerk aan de Amstel en via de Handweg met Bovenkerk.3

Bovenkerk

Bovenkerk is een voormalig dorp en nu een wijk van Amstelveen. Toen het nog een gehucht was, noemden mensen het naar een handwijzer de Hand-van-Leiden. De Handweg is daar het enige overblijfsel van.4 In 2020 woonden er 3.040 mensen.4

Aan de Noorddammerlaan staat de neogotische Sint-Urbanuskerk, gebouwd van 1875 tot 1888 naar een ontwerp van P.J.H. Cuypers. Ze verving een kerk uit 1630, die iets zuidelijker aan de Bovenkerkerweg stond. Na een restauratie tussen 2011 en 2016 verwoestte een brand in september 2018 het schip van de kerk. Tussen 2020 en 2022 is het weer opgebouwd.4

Van 1915 tot 1950 splitste de spoorlijn zich bij Bovenkerk in een lijn naar Aalsmeer en een naar Uithoorn. Sinds 25 april 1997 is Bovenkerk het eindpunt van de Electrische Museumtramlijn Amsterdam.4

Nes aan de Amstel

Nes aan de Amstel ligt aan de rivier, aan de rand van de Bovenkerkerpolder. Die polder werd na het afgraven van het veen in 1769 drooggelegd.5 Het dorp ontstond in de 16e eeuw op buitendijks land tussen de polderdijk en de Amsteldijk, en daaraan dankt het de naam Nes. Oude namen zijn de Nes- en Zwaluwebuurt en Nesser-Zwaluwe.5 In 1870 woonden er 191 mensen in het dorp en 574 met de omgeving erbij. Sinds 1947 is het geleidelijk gegroeid.5

Nes heeft sinds 1631 een rooms-katholieke kerk. Het dorpsgezicht wordt nu vooral bepaald door de Sint-Urbanuskerk, de eerste kerk naar een ontwerp van architect Joseph Cuypers, gebouwd van 1889 tot 1891.5,2 Schrijfster Aagje Deken werd in 1741 in Nes geboren.5 Elk jaar organiseert ijsclub Onder-Ons tijdens het dorpsfeest half juni een race door de weilanden en sloten rond het dorp.5

Van begin april tot eind september vaart ter hoogte van de Nesserlaan de pont De Fuut naar polder De Ronde Hoep, voor fietsers en voetgangers.2

De Amstelzijde en de buurtschappen

Een klein deel van Ouderkerk aan de Amstel hoort bij Amstelveen: de buurt aan de westkant van de rivier, de Amstelzijde.2 Tussen Ouderkerk en Nes ligt de buurtschap De Zwarte Kat, vernoemd naar het 17e-eeuwse café De Zwarte Kat. Verder naar het noorden lag de buurtschap Waardhuizen.5,2

Wandelen langs de oude kernen

Visit Amstelveen heeft wandelroutes langs de oude kernen, zoals de route Oude Dorp en Keizer Karelpark van 6,1 kilometer, ongeveer twee uur lopen, en de route Bovenkerk en Westwijk van 8,3 kilometer.6

Veelgestelde vragen

Welke oude dorpen horen bij Amstelveen?

Het Oude Dorp van Amstelveen, Bovenkerk, Nes aan de Amstel en de Amstelzijde van Ouderkerk aan de Amstel. Ook de buurtschap De Zwarte Kat hoort bij de gemeente.

Is Bovenkerk een aparte woonplaats?

Nee. Het hele grondgebied van de gemeente is één woonplaats, Amstelveen. Ook in Bovenkerk en Nes aan de Amstel gebruik je Amstelveen in je adres.

Waar komt de naam Nes vandaan?

Het dorp ontstond in de 16e eeuw op buitendijks land tussen de polderdijk en de Amsteldijk. Daaraan dankt het de naam Nes.

Waar komt de naam Handweg in Bovenkerk vandaan?

Toen Bovenkerk nog een gehucht was, heette het naar een handwijzer de Hand-van-Leiden. De Handweg is daarvan overgebleven.

Bronnen

  1. 1
  2. 2
    AmstelveenWikipedia
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
    HistoryVisit Amstelveen
Alle bronnen geraadpleegd op 9 november 2026.