Monumenten en erfgoed in Amstelveen

Van buitenplaatsen aan de Amstel tot een botenhuis aan de Bosbaan: dit zijn de monumenten van Amstelveen.

Bijgewerkt

Amstelveen heeft 38 rijksmonumenten en meer dan honderd gemeentelijke monumenten, volgens Visit Amstelveen.1 In het rijksmonumentenregister staan voor de hele gemeente 101 inschrijvingen, waarvan 43 in de plaats Amstelveen, 3 in Bovenkerk en 4 in Nes aan de Amstel.3 Eén monument kan uit meerdere inschrijvingen bestaan. Zo is buitenplaats Wester-Amstel ingeschreven met het hoofdgebouw, de tuin, de toegangsbrug en de tuinkoepel apart.2

Buitenplaatsen en boerderijen aan de Amstel

In de 17e en 18e eeuw bouwden welgestelde Amsterdammers buitenhuizen langs de Amstel.4 Twee daarvan zijn rijksmonument. Wester-Amstel, aan de Amsteldijk-Noord 55, heeft een hoofdgebouw van voor 1730, een historische tuin uit de tweede helft van de 17e eeuw, een toegangsbrug met hek uit de 18e eeuw en een tuinkoepel van rond 1900.2 Buitenplaats Oostermeer, aan de Amsteldijk-Noord 36 tot en met 38, dateert uit 1728 en heeft onder meer een theekoepel, twee bouwhuizen, een inrijhek en een park.2

Langs dezelfde dijk staan oude boerderijen: Nooit Gedacht uit de 17e eeuw, Oud Mijl uit de 18e eeuw en hoeve Sloterdijk met een zomerhuis. Bij nummer 65 staat een mijlpaal uit 1625, een obelisk van de banne van Amsterdam.2

Langs de Amsterdamseweg

Aan de Amsterdamseweg, de oude route van het dorp naar Amsterdam, staan verschillende rijksmonumenten.5 Houtzaagmolen De Dikkert, op nummer 104A, is uit 1896.2 Bij nummer 212 staat een Amsterdamse banpaal uit 1559. Daar lag ook de hofstede Elsrijk, die in 1796 werd gesloopt.5,2

Verder staan er een woonblok in Amsterdamse School-stijl van rond 1928, op de nummers 60 tot en met 66, en het voormalige bankgebouw van de Incassobank uit 1938, op de nummers 419 en 421.2 Ook het voormalige hoofdkantoor van Van Leer's Vatenfabrieken uit 1958 is rijksmonument. Het staat in de top 100 van Nederlandse monumenten uit de wederopbouwperiode.5

De oude springstoffenfabriek

Aan De Oude Molen, de Kruitmolen en de Amsteldijk-Zuid staan de gebouwen van een voormalige springstoffenfabriek. Het oudste is een buskruitmolen uit 1718. Verder zijn een laboratorium uit 1910, een watertoren uit 1895, magazijnen, salpeterzuurgebouwen en dienstwoningen beschermd. Een groot deel is ontworpen door architect B.J. Ouëndag.2 Ook het transformatorhuisje uit 1918 van J.B. van Loghem aan de Kruitmolen is rijksmonument.2

Uit de 20e eeuw

Het botenhuis aan de Bosbaan, met een staantribune op het dak, is in 1936 ontworpen door P. van Niftrik.2 De Kruiskerk aan de Van der Veerelaan, van architect Marius Duintjer, is gebouwd in 1949 en 1950.2 De heemparken Jac. P. Thijssepark en De Braak, ontworpen door Chris Broerse, kregen in 2011 de status van rijksmonument.4

Kerken en erfgoed in de polder

In Bovenkerk staat de neogotische Sint-Urbanuskerk van P.J.H. Cuypers, gebouwd van 1875 tot 1888.6 In Nes aan de Amstel bepaalt de Sint-Urbanuskerk van Joseph Cuypers het dorpsgezicht. Naast de kerk staat een woonhuis uit 1914 van architect P.J. de Bruijn, dat gemeentelijk monument is.7

In de polder staan boerderij Het zwarte koetje uit 1879, aan de Bovenkerkerweg 96, en een uitwateringssluis uit 1884 aan de Hollandsedijk, gebouwd voor het gemaal van de Noorder Legmeer- en Thamerpolder.2

De Kleine Sjoel

Aan de Randwijcklaan 13 staat de Kleine Sjoel, een klein houten gebouw uit de jaren dertig van architect Philip Warners. Vanaf 1938 was het een synagoge. In 2018 redden buurtbewoners het van de sloop en kreeg het een monumentenstatus.1 Lees meer over deze periode bij Amstelveen in de Tweede Wereldoorlog.

Monumenten op de kaart

  • Wester-AmstelAmsteldijk-Noord 55
  • Buitenplaats OostermeerAmsteldijk-Noord 36-38
  • Mijlpaal uit 1625Amsteldijk-Noord, bij 65
  • Boerderij Nooit GedachtAmsteldijk-Noord 93
  • Boerderij Oud MijlAmsteldijk-Noord 147
  • Hoeve SloterdijkAmsteldijk-Noord 165
  • Molen De DikkertAmsterdamseweg 104A
  • Banpaal uit 1559Amsterdamseweg, bij 212
  • Woonblok Amsterdamse SchoolAmsterdamseweg 60-66
  • Voormalige IncassobankAmsterdamseweg 419-421
  • Botenhuis BosbaanBosbaan 2
  • SpringstoffenfabriekDe Oude Molen 5
  • Dienstwoningen springstoffenfabriekAmsteldijk-Zuid 23-40
  • TransformatorhuisjeKruitmolen
  • Boerderij Het zwarte koetjeBovenkerkerweg 96
  • UitwateringssluisHollandsedijk 2

Veelgestelde vragen

Hoeveel monumenten heeft Amstelveen?

Volgens Visit Amstelveen 38 rijksmonumenten en meer dan honderd gemeentelijke monumenten. In het rijksmonumentenregister staan voor de gemeente 101 inschrijvingen; één monument kan uit meerdere inschrijvingen bestaan.

Welke bekende rijksmonumenten staan in Amstelveen?

Onder meer buitenplaats Wester-Amstel, buitenplaats Oostermeer, molen De Dikkert, het kantoorgebouw van Van Leer, de banpaal uit 1559 aan de Amsterdamseweg en het botenhuis aan de Bosbaan.

Zijn de heemparken in Amstelveen beschermd?

Ja. Het Jac. P. Thijssepark en De Braak kregen in 2011 de status van rijksmonument.

Bronnen

  1. 1
    HistoryVisit Amstelveen
  2. 2
  3. 3
  4. 4
    AmstelveenWikipedia
  5. 5
  6. 6
  7. 7
Alle bronnen geraadpleegd op 9 november 2026.